{"id":134,"date":"2020-07-03T15:06:12","date_gmt":"2020-07-03T12:06:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/2018\/05\/03\/bahar-tatilini-kapadokyada-yapabilirsiniz\/"},"modified":"2020-12-14T18:28:29","modified_gmt":"2020-12-14T15:28:29","slug":"mezhep-ve-tarikat-arasindaki-farklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/2020\/07\/03\/mezhep-ve-tarikat-arasindaki-farklar\/","title":{"rendered":"\u0130slam Medeniyetinin \u0130deolojik Yap\u0131lar\u0131: Mezhep ve Tarikat"},"content":{"rendered":"

\u00dcstat Cemil Meri\u00e7, \u201cizmler idrakimize giydirilmi\u015f deli g\u00f6mlekleridir\u201d der. \u0130zm ya da bir ba\u015fka ifade ile ideoloji bat\u0131 men\u015feli bir kavramd\u0131r. Ve bat\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemlerini temsil ederler. Ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 belirleyen, s\u0131n\u0131rlar koyan ve k\u0131s\u0131tlayan bu sistemlerin benzerlerini \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mezhepler ve tarikatlar\u0131 bu anlamda \u0130slam medeniyeti b\u00fcnyesinde olu\u015fan \u00f6zg\u00fcn ideolojiler olarak ifade edebiliriz. Fakat ideolojiler ile mezhep ve tarikatlar aras\u0131nda ciddi farklar oldu\u011fu gibi her iki sistemin de aras\u0131nda belirgin farklar vard\u0131r. K\u0131saca g\u00f6z atal\u0131m.<\/p>\n

Mezhep, Arap\u00e7a z-h-b k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcreyen bir kelimedir. S\u00f6zl\u00fck anlam\u0131 yol demektir. Tarikat ise, t-r-k k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcreyen bir kelime olup, t\u0131pk\u0131 mezhep gibi yol anlam\u0131na gelir. Buradaki yol kelimesi istiare yoluyla, \u00e7izilmi\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce-ya\u015fam parkuru anlam\u0131nda kullan\u0131l\u0131r. Ist\u0131lahi olarak ise mezhep, anlay\u0131\u015f ve g\u00f6r\u00fc\u015f farkl\u0131l\u0131klar\u0131 neticesinde ortaya \u00e7\u0131kan, belirli kurallar\u0131, tutarl\u0131 inan\u00e7 ve davran\u0131\u015f b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc olan dinin her bir koluna verilen add\u0131r. Tarikat, tasavvufa dayanan ve kimi ilkelerle birbirinden ayr\u0131lan, Tanr\u0131\u2019ya kendine \u00f6zg\u00fc tekniklerle ula\u015fmay\u0131 hedefleyen dini fraksiyonlard\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Aralar\u0131ndaki en temel fark, mezhebin itikadi, f\u0131khi ve siyasi olarak, tarikat\u0131n ise silsile ya da metot a\u00e7\u0131s\u0131ndan farkl\u0131 kollara ayr\u0131lmas\u0131d\u0131r. Mezhepler itikadi, f\u0131khi ve siyasi olarak ayr\u0131l\u0131rlar. Ayr\u0131ca her birim kendi i\u00e7inde ba\u015f imam\u0131na g\u00f6re yine farkl\u0131 kol olu\u015ftururlar. Tarikatlar da ayn\u0131 \u015fekilde tuttuklar\u0131 metot muvacehesinde farkl\u0131 silsileler olu\u015fturarak yeni ekoller \u00fcretirler.<\/p>\n

Genel itibari ile bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda mezhep m\u00fcntesipleri daha fazlayken, tarikat mensuplar\u0131 daha azd\u0131r. Fakat mezheplerin say\u0131s\u0131 daha azken, tarikatlar\u0131n say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a fazlad\u0131r. \u00d6rne\u011fin; T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan birisi muhtemelen kendisini itikatta Maturidi, amelde Hanefi olarak tan\u0131mlayacakt\u0131r. Bu haliyle her ikisi mezhebe de m\u00fcntesip say\u0131l\u0131r. Fakat bir tarikat mensubu kendini hem nak\u015fi hem de celveti olarak tan\u0131mlayamaz. Bu anlamda da tarikatlar mezheplere g\u00f6re daha d\u0131\u015flay\u0131c\u0131d\u0131r denilebilir.<\/p>\n

Mezhepler m\u00fcntesiplerinin d\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine kar\u0131\u015fmazlar. Sadece genel \u0130slam hukuk ve \u00f6rf\u00fcne ters d\u00fc\u015fmeyecek \u015fekilde giyinmelerini isterler. Fakat baz\u0131 tarikatlar mensuplar\u0131ndan kendi tarikatlar\u0131n\u0131 temsil eden k\u0131yafetler giymelerini isterler. \u00d6rne\u011fin; ye\u015fil takke takmak, c\u00fcbbe-sar\u0131k kullanmak vs. gibi.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Mezheplerin \u0130slam\u2019\u0131n istedi\u011fi ibadetler d\u0131\u015f\u0131nda belirleyici rit\u00fcelleri ya da adetleri yoktur. Sadece be\u015f vakit namaz, hac, kurban ibadetleri isterler ya da nafile namaz ve sadaka gibi sevap kazand\u0131racak amellere te\u015fvik ederler. Fakat tarikatlar, genel ibadetler d\u0131\u015f\u0131nda mensuplar\u0131ndan \u00e7e\u015fitli ibadetlerde bulunmalar\u0131n\u0131 da isterler. \u00dclkemizde \u00e7ok fazla tart\u0131\u015f\u0131lan, vird, rab\u0131ta, hatm-i h\u00e2ce gibi rit\u00fceller bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Her mezhebin bir ba\u015f imam\u0131 vard\u0131r. Bu imam mezhebin olu\u015fum fitilini ate\u015flemi\u015f ve sonras\u0131nda gelenlerin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Onun talebeleri kendisinden sonra hocalar\u0131n\u0131n farkl\u0131 fikirlerini geli\u015ftirerek bir mezhebin olu\u015fumuna katk\u0131 sa\u011flarlar. Mezhepte ba\u015f imam\u0131n veya onun talebelerinin \u00f6zel bir yeri olsa da bunlar kay\u0131t alt\u0131na al\u0131narak silsileleri olu\u015fturulmaz. Tarikatta ise o tarikat\u0131n postuna oturan her ki\u015fi silsileye kaydedilir ve sonraki postni\u015finler taraf\u0131ndan da m\u00fcritleri taraf\u0131nda da her mecliste sayg\u0131yla yad edilir.<\/p>\n

Mezheplerin kurumlar\u0131 ya da toplanma yerleri yoktur. Yani mezhepda\u015flar\u0131n bir araya gelerek sohbet edecekleri ve beraber ibadet edecekleri bir mekanlar\u0131 olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu i\u015fi genel olarak t\u00fcm cemaate a\u00e7\u0131k camilerde icra ederler. Fakat tarikatlar kendilerine has dergahlar olu\u015ftururlar ve m\u00fcritler buraya gelerek sohbetlere, hatmelere kat\u0131l\u0131rlar. Kap\u0131lar\u0131 kendilerinden olmayanlara her daim a\u00e7\u0131k olsa da tarikat yine bu yolla gizlili\u011fini korumay\u0131 ama\u00e7lar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dcstat Cemil Meri\u00e7, \u201cizmler idrakimize giydirilmi\u015f deli g\u00f6mlekleridir\u201d der. \u0130zm ya da bir ba\u015fka ifade ile ideoloji bat\u0131 men\u015feli bir kavramd\u0131r. Ve bat\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcnce sistemlerini temsil ederler. Ki\u015finin d\u00fc\u015f\u00fcnme ve ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 belirleyen, s\u0131n\u0131rlar koyan ve k\u0131s\u0131tlayan bu sistemlerin benzerlerini \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Mezhepler ve tarikatlar\u0131 bu anlamda \u0130slam medeniyeti b\u00fcnyesinde olu\u015fan […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":970,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[219],"tags":[327,528,581,135,432,435,433,434],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=134"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1309,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/134\/revisions\/1309"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=134"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=134"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=134"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}