{"id":141,"date":"2020-11-02T15:10:26","date_gmt":"2020-11-02T12:10:26","guid":{"rendered":"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/2018\/05\/03\/kramp-neden-olur-ve-nasil-onlenir\/"},"modified":"2020-12-14T18:37:01","modified_gmt":"2020-12-14T15:37:01","slug":"pandemi-ve-epidemi-arasindaki-farklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/2020\/11\/02\/pandemi-ve-epidemi-arasindaki-farklar\/","title":{"rendered":"Tehlike Alarmlar\u0131: Epidemi ve Pandemi"},"content":{"rendered":"<p><img decoding=\"async\" class=\"size-medium wp-image-1160 alignleft\" src=\"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/woman-in-a-mask-stands-by-the-window-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/woman-in-a-mask-stands-by-the-window-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/woman-in-a-mask-stands-by-the-window-1024x683.jpg 1024w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/woman-in-a-mask-stands-by-the-window-768x512.jpg 768w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/woman-in-a-mask-stands-by-the-window-1536x1024.jpg 1536w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/woman-in-a-mask-stands-by-the-window-2048x1365.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>Bundan bir y\u0131l \u00f6ncesine kadar \u00e7o\u011fumuzun bihaber oldu\u011fu iki kelimeydi; epidemi ve pandemi. Fakat Covid-19 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn d\u00fcnya genelini etkisi alt\u0131nda almas\u0131yla beraber g\u00fcndelik dilde en fazla kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kelimelerden bir tanesi oldu. \u201cPandemi dolay\u0131s\u0131yla\u201d, \u201cpandemi y\u00fcz\u00fcnden\u201d, \u201cpandemi \u015fartlar\u0131 gere\u011fi\u201d gibi pek \u00e7ok kullan\u0131m k\u0131sa s\u00fcrede kli\u015fele\u015fti. Hatta hepimiz mustarip oldu\u011fumuz i\u00e7in dilimize pelesenk oldu. \u0130lk ba\u015flarda epidemi kelimesini duyduk haberlerde, sosyal medyada ve internette. Sonralar\u0131 pandemi oldu. Peki iki kelime aras\u0131ndaki fark nedir? D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc Covid i\u00e7in neden bu kelimeyi tercih etti?<\/p>\n<p>\u00d6ncelikle epidemi sadece sa\u011fl\u0131k konusunda kullan\u0131lan bir kelime de\u011fil. Sa\u011fl\u0131k d\u0131\u015f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan di\u011fer kriz t\u00fcrlerini de niteler. Kontrolden \u00e7\u0131km\u0131\u015f herhangi bir sorun ya da problemi tan\u0131mlamak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. As\u0131l tan\u0131m\u0131 ise, geni\u015f bir co\u011frafi alanda meydana gelen ve n\u00fcfusun son derece y\u00fcksek bir k\u0131sm\u0131n\u0131 etkisi alt\u0131na alan salg\u0131n olarak tan\u0131mlan\u0131r. Pandemi ise sadece sa\u011fl\u0131k konusunda kullan\u0131l\u0131r. B\u00f6lgeler \u00fcst\u00fc, co\u011frafya \u00fcst\u00fc, gruplar \u00fcst\u00fc bir yap\u0131 arz eder. T\u00fcm \u00fclkeyi, \u00fclkenin tamam\u0131n\u0131 ya da d\u00fcnyan\u0131n tamam\u0131n\u0131 etkisi alan bir salg\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Aralar\u0131ndaki en temel fark sa\u011fl\u0131k s\u00f6z konusu oldu\u011funda epideminin belirli bir co\u011frafyay\u0131, pandeminin ise t\u00fcm d\u00fcnyaya sirayet etmi\u015f bir salg\u0131n olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignnone wp-image-1158 size-large\" src=\"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/full-shot-social-distancing-concept-1024x653.jpg\" alt=\"\" width=\"1024\" height=\"653\" srcset=\"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/full-shot-social-distancing-concept-1024x653.jpg 1024w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/full-shot-social-distancing-concept-300x191.jpg 300w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/full-shot-social-distancing-concept-768x490.jpg 768w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/full-shot-social-distancing-concept-1536x980.jpg 1536w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/full-shot-social-distancing-concept-2048x1306.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc (DSO) Covid-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n ilk etab\u0131nda epidemi demi\u015fti. \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u00fcnyan\u0131n belirli bir yerinde g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, hen\u00fcz t\u00fcm d\u00fcnyada etkisini g\u00f6stermemi\u015fti. Sonralar\u0131 ise t\u00fcm \u00fclkelerde vaka \u00f6rneklerinin artmas\u0131yla beraber pandemi olarak tan\u0131mlad\u0131.<\/p>\n<p>Epideminin sadece hastal\u0131k i\u00e7in kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemi\u015ftik. Pandemi sadece hastal\u0131klar i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r fakat baz\u0131 \u015fartlar ister. Bir hastal\u0131\u011f\u0131n pandemi olabilmesi i\u00e7in o hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fu 3 \u015fart\u0131 i\u00e7inde bar\u0131nd\u0131rmas\u0131 gerekir;<\/p>\n<ul>\n<li>Yeni tip bir vir\u00fcs olmas\u0131.<\/li>\n<li>\u0130nsanlara kolayca sirayet edebiliyor olmas\u0131.<\/li>\n<li>Ve yine insandan insana \u201cs\u00fcrekli\u201d bula\u015fabilme g\u00fcc\u00fcne sahip olmas\u0131.<\/li>\n<\/ul>\n<p>K\u0131sacas\u0131 pandeminin sadece can almas\u0131 ya da kolayca \u00f6ld\u00fcrmesi gerekmez. B\u00f6yle bir hastal\u0131k ne olursa olsun hatta ne kadar yayg\u0131n g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor olursa olsun yine de pandemi olarak adland\u0131r\u0131lamaz. Mesela kanser olduk\u00e7a yayg\u0131n bir hastal\u0131k t\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Ve d\u00fcnya genelinde olduk\u00e7a fazla ki\u015finin hayat\u0131na mal olmu\u015ftur. Ama D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc kanseri, pandemi olarak nitelememi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kanser ilk olarak bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131k de\u011fildir. Yatk\u0131nl\u0131k oran\u0131 genetik olmas\u0131 sebebiyle de bula\u015f\u0131c\u0131 say\u0131lsa bile \u201cs\u00fcrekli\u201d bula\u015f\u0131c\u0131 bir etkiye sahip de\u011fildir.<\/p>\n<p><img decoding=\"async\" class=\"alignright size-medium wp-image-1159\" src=\"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/asian-woman-doctor-personal-protective-suit-with-mask-writing-quarantine-patient-chart-holding-test-tube-with-blood-sample-screening-coronavirus-coronavirus-covid-19-concept-300x174.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"174\" srcset=\"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/asian-woman-doctor-personal-protective-suit-with-mask-writing-quarantine-patient-chart-holding-test-tube-with-blood-sample-screening-coronavirus-coronavirus-covid-19-concept-300x174.jpg 300w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/asian-woman-doctor-personal-protective-suit-with-mask-writing-quarantine-patient-chart-holding-test-tube-with-blood-sample-screening-coronavirus-coronavirus-covid-19-concept-1024x594.jpg 1024w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/asian-woman-doctor-personal-protective-suit-with-mask-writing-quarantine-patient-chart-holding-test-tube-with-blood-sample-screening-coronavirus-coronavirus-covid-19-concept-768x445.jpg 768w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/asian-woman-doctor-personal-protective-suit-with-mask-writing-quarantine-patient-chart-holding-test-tube-with-blood-sample-screening-coronavirus-coronavirus-covid-19-concept-1536x890.jpg 1536w, https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/wp-content\/uploads\/2018\/05\/asian-woman-doctor-personal-protective-suit-with-mask-writing-quarantine-patient-chart-holding-test-tube-with-blood-sample-screening-coronavirus-coronavirus-covid-19-concept-2048x1187.jpg 2048w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/>\u00d6zet olarak yak\u0131n zamanda herhangi ba\u015fka bir durum i\u00e7in epidemi kelimesinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 duyabilirsiniz. Ki g\u00fcndelik kullan\u0131mda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck tehlike arz etmeyen, zarars\u0131z bir kelimedir. Fakat \u015fu an i\u00e7inde bulundu\u011fumuz pandemi s\u00fcrecinin bile ne zaman bitece\u011fi belirsizken bir yenisinin ortaya ne zaman \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 kestirmek hayli zordur. Ki pandeminin ne menem bir \u015fey oldu\u011funu hepimiz yakinen \u00f6\u011frenmi\u015f durumday\u0131z.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bundan bir y\u0131l \u00f6ncesine kadar \u00e7o\u011fumuzun bihaber oldu\u011fu iki kelimeydi; epidemi ve pandemi. Fakat Covid-19 vir\u00fcs\u00fcn\u00fcn d\u00fcnya genelini etkisi alt\u0131nda almas\u0131yla beraber g\u00fcndelik dilde en fazla kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z kelimelerden bir tanesi oldu. \u201cPandemi dolay\u0131s\u0131yla\u201d, \u201cpandemi y\u00fcz\u00fcnden\u201d, \u201cpandemi \u015fartlar\u0131 gere\u011fi\u201d gibi pek \u00e7ok kullan\u0131m k\u0131sa s\u00fcrede kli\u015fele\u015fti. Hatta hepimiz mustarip oldu\u011fumuz i\u00e7in dilimize pelesenk oldu. \u0130lk ba\u015flarda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1159,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[147],"tags":[528,477,484,581,479,483,478],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=141"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1164,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/141\/revisions\/1164"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1159"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=141"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=141"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=141"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}