{"id":19,"date":"2020-09-30T10:21:11","date_gmt":"2020-09-30T07:21:11","guid":{"rendered":"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/2018\/05\/03\/cinden-abdye-huawei-sorusturmasi-tepkisi\/"},"modified":"2020-12-14T18:25:57","modified_gmt":"2020-12-14T15:25:57","slug":"aristo-platon","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/2020\/09\/30\/aristo-platon\/","title":{"rendered":"Bir Hoca-Talebe Hikayesi; Platon ve Aristo"},"content":{"rendered":"

G\u00f6r\u00fcnenin ard\u0131ndaki ger\u00e7eklik tarih boyunca pek \u00e7ok insan\u0131n zihnini me\u015fgul etti. K\u00e2inat\u0131n de\u015fifre edilmeyi bekleyen s\u0131rlar\u0131, hakikat a\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n yeg\u00e2ne me\u015fgalesi oldu. Binlerce insan, de\u011fi\u015fenin dayand\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmez ger\u00e7ekli\u011fin ke\u015ffi i\u00e7in \u00e7aba ve enerji harcad\u0131. Ama bu yolun \u00f6nc\u00fclerinden yaln\u0131zca birka\u00e7 tanesi insanl\u0131\u011f\u0131n evrensel haf\u0131zas\u0131na isimlerini yazd\u0131rmay\u0131 ba\u015farabildi. Platon ve \u015fakirdi Aristo i\u015fte onlardan sadece ikisidir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Raphael, R\u00f6nesans\u2019\u0131n klasik ruhunu, p\u00fcr\u00fczs\u00fcz f\u0131r\u00e7a darbeleriyle yans\u0131tt\u0131\u011f\u0131 Atina Okulu (Scuola di Atene, 1511) isimli tablosunda iki kadim filozofun aras\u0131ndaki b\u00fcy\u00fck farka k\u00fc\u00e7\u00fck bir dokunu\u015fla dikkat \u00e7eker. \u0130ki filozof tablonun tam merkezindedir. Hararetli bir tart\u0131\u015fma i\u00e7erisinde gibi g\u00f6r\u00fcnmektedirler. Platon eliyle g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc i\u015faret ederken, Aristo yine eliyle yery\u00fcz\u00fcn\u00fc g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

Platon\u2019un g\u00f6zleri g\u00f6klerdedir. Eliyle i\u015faret etti\u011fi yer de her daim oras\u0131d\u0131r. \u0130deal olan\u0131n yukar\u0131larda bir yerlerde oldu\u011funa inan\u0131r. Ve idea felsefesini bu ana g\u00f6r\u00fc\u015f \u00fczerine temellendirir. Hakikat onun i\u00e7in soyut d\u00fcnyan\u0131n i\u00e7inde sakl\u0131d\u0131r. \u00dctopiktir biraz. \u0130dealisttir. Olmayacak olan\u0131n pe\u015findedir. Onda devlet de kral da insan da her zaman kitabidir. Kitabi demi\u015fken \u00fcretken bir yazard\u0131r ayn\u0131 zamanda. Diyaloglar\u0131n\u0131n neredeyse tamam\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ula\u015fm\u0131\u015f, muhtelif dillere \u00e7evrilmi\u015f, aktif olarak bas\u0131l\u0131p okunmaktad\u0131r. Bat\u0131 felsefesinin bu diyaloglara d\u00fc\u015f\u00fclen dipnotlardan ibaret oldu\u011funu iddia eder Alfred Nort Whitehead. \u0130yi bir hocad\u0131r. Bir o kadar da ahde vefal\u0131 bir tilmiz. Bir bah\u00e7\u0131van\u0131n mahareti, bah\u00e7esindeki \u00e7i\u00e7eklerden belli olur. Bir hocan\u0131n da k\u0131ymeti kendini, yeti\u015ftirdi\u011fi adamda g\u00f6sterir. Bu meyanda Aristo\u2019ya bakmak, Platon\u2019u g\u00f6rmek gibidir.<\/p>\n

Hocas\u0131n\u0131n z\u0131dd\u0131na y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f bir beyindir. Platon\u2019da g\u00f6ky\u00fcz\u00fcne uzanan i\u015faret parma\u011f\u0131, onda yery\u00fcz\u00fcn\u00fc hedef al\u0131r. Yani maddeyi. Maddenin i\u00e7indeki ger\u00e7ekli\u011fi. \u0130deay\u0131 de\u011fil, fiziki olan\u0131. Soyutu de\u011fil, somutu. Platon\u2019un aray\u0131\u015f\u0131 dikeyse, Aristo\u2019nunki yatayd\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc ona g\u00f6re hakikat asl\u0131nda \u00e7ok da uzaklarda de\u011fildir. Tam burada \u015fu i\u00e7inde bulundu\u011fumuz vadinin d\u00fczl\u00fcklerinde bir yerlerdedir. Bu y\u00fczden hocas\u0131 Platon\u2019un s\u00fcrekli sarp yama\u00e7lar\u0131 t\u0131rmanmas\u0131n\u0131 ve hakikat denen \u015feyi da\u011flar\u0131n \u015fahikas\u0131nda aramas\u0131n\u0131 do\u011fru bulmaz. Herhalde birisi Platon\u2019a teleskop, Aristo\u2019ya b\u00fcy\u00fcte\u00e7 ya da mikroskop vermi\u015f olsayd\u0131 hayatlar\u0131n\u0131n en b\u00fcy\u00fck iyili\u011fini yapm\u0131\u015f olurdu.<\/p>\n

Platon ve Aristo aras\u0131ndaki hoca-talebe ili\u015fkisi san\u0131r\u0131m ideal olan\u0131n bir tezah\u00fcr\u00fcd\u00fcr. Aralar\u0131ndaki u\u00e7urum fark\u0131na ra\u011fmen felsefe tarihi her ikisini de bir potada de\u011ferlendirmi\u015f, \u00e7a\u011flar\u0131 a\u015fan bir k\u00fclt\u00fcrel miras\u0131n do\u011fumuna vesile k\u0131lm\u0131\u015flar\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6r\u00fcnenin ard\u0131ndaki ger\u00e7eklik tarih boyunca pek \u00e7ok insan\u0131n zihnini me\u015fgul etti. K\u00e2inat\u0131n de\u015fifre edilmeyi bekleyen s\u0131rlar\u0131, hakikat a\u015f\u0131klar\u0131n\u0131n yeg\u00e2ne me\u015fgalesi oldu. Binlerce insan, de\u011fi\u015fenin dayand\u0131\u011f\u0131 de\u011fi\u015fmez ger\u00e7ekli\u011fin ke\u015ffi i\u00e7in \u00e7aba ve enerji harcad\u0131. Ama bu yolun \u00f6nc\u00fclerinden yaln\u0131zca birka\u00e7 tanesi insanl\u0131\u011f\u0131n evrensel haf\u0131zas\u0131na isimlerini yazd\u0131rmay\u0131 ba\u015farabildi. Platon ve \u015fakirdi Aristo i\u015fte onlardan sadece ikisidir. Raphael, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":708,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[218],"tags":[528,293,296,223,581,283,295,294],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":712,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19\/revisions\/712"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/708"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}