{"id":51,"date":"2019-11-23T14:16:24","date_gmt":"2019-11-23T11:16:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.farklarsozlugu.com\/2018\/05\/03\/sanal-gerceklige-en-kolay-adim\/"},"modified":"2020-12-14T18:21:53","modified_gmt":"2020-12-14T15:21:53","slug":"monarsi-ve-demokrasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/2019\/11\/23\/monarsi-ve-demokrasi\/","title":{"rendered":"Hakimiyetin \u0130ki Keskin Ucu: Monar\u015fi vs Demokrasi"},"content":{"rendered":"

Klanlar d\u00f6neminden modern zamanlara kadar hi\u00e7bir insan toplulu\u011fu d\u00fczensiz bir ya\u015fam stilini benimsememi\u015ftir. Genel ge\u00e7er kural ve kaidelerin yard\u0131m\u0131yla birlikte ya\u015fam\u0131 ba\u015farabilmi\u015fler ve kanunlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilmi\u015flerdir. Tabi bu s\u00fcre\u00e7te tarih, birbirinden tamam\u0131yla farkl\u0131 sistemlere \u015fahit olmu\u015ftur. Biz bu yaz\u0131m\u0131zda taban tabana farkl\u0131 olan iki sistemi ele alaca\u011f\u0131z; demokrasi ve monar\u015fi.<\/p>\n

Monar\u015fi, genel olarak tek elden y\u00f6netim usul\u00fcn\u00fc ifade eder. Siyasi erk devletin en \u00fcst kademesinde yer alan h\u00fck\u00fcmdar\u0131n elinde bulunur. S\u0131n\u0131rs\u0131z yetkiye sahiptir. \u0130stedi\u011fi kanunu y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe koyabilir ya da kald\u0131rabilir. Demokraside durum farkl\u0131d\u0131r. Demokratik y\u00f6netimler ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na monar\u015filere terstir. H\u00fck\u00fcm ve icra kollar\u0131 ayr\u0131d\u0131r. \u0130ktidar yine devletin en \u00fcst mevkisinde bulunur fakat yetki alan\u0131 k\u0131s\u0131tl\u0131d\u0131r. Anayasa parlamento taraf\u0131ndan oy birli\u011fi ile belirlenir. Esas gaye halka hizmet etmek ve toplumsal e\u015fitli\u011fi sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"Monar\u015filerde h\u00fck\u00fcmdarl\u0131k babadan o\u011fula ge\u00e7er. Yani h\u00fck\u00fcmdar\u0131n soyundan gelen en uygun kimse h\u00fck\u00fcmdar\u0131n vefat\u0131ndan sonra tahta oturur. Kan ba\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kimse hakimiyet sahibi olmaya lay\u0131k de\u011fildir. Demokraside ise ba\u015fkanl\u0131k koltu\u011funa oturacak kimse halk taraf\u0131ndan se\u00e7ilir. Halk kendi y\u00f6neticisini kendi se\u00e7me hakk\u0131na sahiptir. Se\u00e7ilecek ki\u015finin hangi aileden geldi\u011fi, asil bir soya sahip olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zetilmez. Bu anlamda as\u0131l iktidar\u0131n halk oldu\u011funu iddia edebilir. Monar\u015fide halk h\u00fck\u00fcms\u00fcz, y\u00f6netilmeye mahk\u00fbm bir kitledir. Naom Chomsky\u2019nin farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131yla \u201chalk, bir \u00e7oban taraf\u0131ndan g\u00fcd\u00fclmek zorunda olan koyun s\u00fcr\u00fcs\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n

Monar\u015filerde iktidar\u0131n babadan o\u011fula ge\u00e7mesi, h\u00e2kim g\u00fcc\u00fcn y\u00fczy\u0131llar boyu bir ailenin elinde bulunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u0130\u015flerin iyiye ya da k\u00f6t\u00fc gitmesi durumu asla de\u011fi\u015ftirmez. Demokraside se\u00e7im hakk\u0131 iktidar\u0131n kolayca de\u011fi\u015fmesini sa\u011flayabilir. Fakat her iki sistemde de ani de\u011fi\u015fiklikler bir darbe ya da derdest usul\u00fcyle ger\u00e7ekle\u015febilir. \u0130talya\u2019da Mecidi ailesinin tahttan al a\u015fa\u011f\u0131 edilmesi, Cesar Bogia katliam\u0131 bunun monar\u015fideki \u00f6rnekleridir. Ve T\u00fcrkiye\u2019deki darbeler de demokratik yolsuzluklar\u0131n g\u00fczel bir misali say\u0131labilir. Buradan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iki sistemde de mevcut iktidara son vermenin usuls\u00fcz yolu birbirinden tamamen farks\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

\"\"Monar\u015fi zaman i\u00e7erisinde farkl\u0131 \u00fcsluplara sahip olmu\u015ftur. Mesela Antik Monar\u015fi, Modern Monar\u015fi, Osmanl\u0131 Monar\u015fisi, Me\u015fruti Monar\u015fi gibi tasnifler yap\u0131lmaktad\u0131r. Ve bu sistemler aras\u0131nda ciddi farklar s\u00f6z konusudur. Ayn\u0131 durum demokrasi i\u00e7in ge\u00e7erli de\u011fildir. Sistem i\u00e7inde k\u0131smi farkl\u0131l\u0131klar olsa da 1. ve 3. d\u00fcnya devletlerinin hatta Afrika \u00fclkelerinin uygulad\u0131\u011f\u0131 demokrasi aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck farklar yoktur.<\/p>\n

Monar\u015fileri sadece siyasi boyutta ele almak yanl\u0131\u015f olur. Tek h\u00fck\u00fcmdara ba\u011fl\u0131 bir devletin di\u011fer t\u00fcm unsur ve kurumlar\u0131 yine o h\u00fck\u00fcmdar\u0131n kan\u0131lar\u0131na ba\u011fl\u0131 olaca\u011f\u0131ndan bu sistemde bir d\u00fczensizli\u011fin oldu\u011funu da itiraf etmek gerekir. Mesele monar\u015filerde din ve devlet i\u015fleri i\u00e7 i\u00e7edir. H\u00fck\u00fcmdar\u0131n \u015fahsi inanc\u0131 resmi devlet dini olarak telakki ettirilir. Roma\u2019n\u0131n, Bizans\u2019\u0131n Hristiyanl\u0131\u011fa giri\u015f hikayeleri bu noktada iyi bir \u00f6rnek te\u015fkil edecektir. Di\u011fer taraftan demokrasi din ve devlet i\u015flerinin birbirinden tam anlam\u0131yla ayr\u0131lmas\u0131n\u0131 ister. \u0130ki farkl\u0131 kurumun tek bir erk taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fclmesine kar\u015f\u0131d\u0131r. Bu anlamda laiktir. Ama hemen belirtmek gerekir ki demokrasi ve laiklik de ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir.<\/p>\n

Genel olarak Monar\u015finin antik \u00e7a\u011flardan kalma, ilkel bir devlet y\u00f6netim usul\u00fc oldu\u011fu kabul g\u00f6r\u00fcr. Buna mukabil demokrasinin de \u00e7a\u011fda\u015f bir sistem oldu\u011fu s\u0131n\u0131f ve mevki ay\u0131rt etmeksizin herkesi e\u015fit bir konumda de\u011ferlendirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcr. Bunun do\u011frulu\u011fu siz okuyucular\u0131m\u0131za kalm\u0131\u015f elbette. Fakat her sistemin bir esneme pay\u0131n\u0131n oldu\u011funu ve bir sistem ne kadar tutarl\u0131 olursa olsun bir \u015fekilde i\u00e7inde yolsuzluklar\u0131n yap\u0131labilece\u011fi hat\u0131rda tutulmal\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca e\u015fitlik ve hakkaniyet birbirinden farkl\u0131 olgulard\u0131r. E\u015fitli\u011fi sa\u011flamak kimi zaman birilerini ma\u011fdur etmenin en temkinli yollar\u0131ndan biridir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Klanlar d\u00f6neminden modern zamanlara kadar hi\u00e7bir insan toplulu\u011fu d\u00fczensiz bir ya\u015fam stilini benimsememi\u015ftir. Genel ge\u00e7er kural ve kaidelerin yard\u0131m\u0131yla birlikte ya\u015fam\u0131 ba\u015farabilmi\u015fler ve kanunlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda sorunlar\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zebilmi\u015flerdir. Tabi bu s\u00fcre\u00e7te tarih, birbirinden tamam\u0131yla farkl\u0131 sistemlere \u015fahit olmu\u015ftur. Biz bu yaz\u0131m\u0131zda taban tabana farkl\u0131 olan iki sistemi ele alaca\u011f\u0131z; demokrasi ve monar\u015fi. Monar\u015fi, genel olarak tek […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":808,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[9],"tags":[528,346,348,581,135,345,347],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=51"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":814,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/51\/revisions\/814"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/808"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=51"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=51"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=51"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}