\u0130ki huysuz ya\u015fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131 asla bar\u0131\u015fmam\u0131\u015f iki kibirli, \u00e7ekilmez adam. Hayatlar\u0131 birbirlerini alt etmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla ge\u00e7mi\u015f. Bir de bu iki farkl\u0131, ayr\u0131k tipin ayn\u0131 \u00fcniversite k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde bulu\u015ftu\u011funu hayal edersek\u2026<\/p>\n
Hegel, Schopenhauer\u2019den sekiz ya\u015f daha b\u00fcy\u00fck. Ama insan olgunluk \u00e7a\u011f\u0131na geldi\u011finde ya\u015f\u0131n ne bir \u00f6nemi ne de bir fark\u0131 kal\u0131yor. Hatta zamanla negatif anlamda etkileyebiliyor. Hegel\u2019in, \u00e7\u00f6mezi say\u0131lacak Schopenhauer\u2019le girdi\u011fi u\u011fra\u015fa bir de buradan bak\u0131n.<\/p>\n
Hegel, felsefe tarihinin son d\u00f6nemlerdeki en \u00f6nemli isimlerinden biri. Tabi Schopenhauer de \u00f6yle. Aralar\u0131ndaki en temel fark Hegel\u2019in akademisyen filozof, Schopenhauer\u2019in ise akademisyen olmas\u0131na ra\u011fmen daha \u00f6zg\u00fcr bir felsefeci olmas\u0131. Bu \u00f6zellikleri onlar\u0131 hayatlar\u0131n\u0131n hemen her noktas\u0131nda ayr\u0131\u015ft\u0131rm\u0131\u015f.<\/p>\n
Mesela Hegel\u2019in felsefesi Schopenhauer\u2019e g\u00f6re daha kapal\u0131d\u0131r. Akademiktir. Sistemlidir. Ve ne yaz\u0131k ki anla\u015f\u0131lmazd\u0131r. Schopenhauer\u2019inki daha a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc herkesin anlamas\u0131n\u0131 ister. Sadece \u00f6\u011frencilerine hitap etmez. Halk\u0131 da baza al\u0131r. Yazarken de ayn\u0131 tav\u0131r hakimdir. Hegel\u2019in yaz\u0131lar\u0131 belki de kendisinin bile anlamayaca\u011f\u0131 kadar \u00f6rt\u00fckt\u00fcr. \u0130mgelerle, sembollerle, yeni kavramlar ve terkiplerle doludur. Bu haliyle kadim filozoflardan pek fark\u0131 yoktur. Ama Schopenhauer\u2019in dili gayet yal\u0131nd\u0131r. \u00c7etrefilli bir mesele olmad\u0131ktan sonra olduk\u00e7a basit bir \u00fcslupla anlat\u0131r d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerini. Hegel\u2019in bu \u00fcslup sorunu sonraki d\u00f6nem filozoflar\u0131 taraf\u0131ndan da ele\u015ftirilmi\u015f. Mesela Bertnard Russel ve Alfred Jules Ayer, Hegel metinlerini, hi\u00e7bir \u015fey ifade etmeyen abs\u00fcrt \u015fiirler olarak tan\u0131mlam\u0131\u015flar. Ve daha da \u00f6tesi derslerinde terim uydurman\u0131n sak\u0131ncalar\u0131na dair \u00f6rnek g\u00f6stermi\u015fler. Di\u011fer taraftan Peter Singer gibi isimler de bu metinlerin \u00f6n\u00fcnde sayg\u0131yla e\u011filmi\u015f, derin bir dehan\u0131n \u00fcr\u00fcnleri olarak g\u00f6rm\u00fc\u015fler.<\/p>\n
Hegel felsefesindeki rasyonel tutum a\u015f\u0131r\u0131 u\u00e7ta kendini g\u00f6sterirken Schopenhauer daha mistik bir tav\u0131r tak\u0131n\u0131r. Hegel\u2019de de Schopenhauer\u2019de de Kant etkisi vard\u0131r. Fakat Schopenhauer Kant\u2019\u0131, Buda felsefesi ile harmanlar. Hegel, Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 hi\u00e7bir zaman yads\u0131masa da Schopenhauer hayat\u0131 boyunca din diye bir \u015fey tan\u0131maz. Bu anlamda Schopenhauer, Hegel\u2019i papaz olarak tan\u0131mlarken, Hegel, Schopenhauer\u2019i dinsiz bir mide buland\u0131r\u0131c\u0131 olarak telakki eder. Buraya \u00f6nemli bir not eklemek gerekirse; her ne kadar Schopenhauer, Hegel\u2019i taassupla tenkit etse de, \u00e7al\u0131\u015fma masas\u0131nda daima bir Buda ve Kant b\u00fcst\u00fc bulundururmu\u015f. Yani Schopenhauer\u2019in taassup konusunda Hegel\u2019den pek fark\u0131 yok.<\/p>\n
Hegel\u2019in diyalektik felsefesi di\u011fer t\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015flerinde de etkindir. Schopenhauer\u2019in de Buda tak\u0131nt\u0131s\u0131 fikirlerinde ciddi bir uzak do\u011fu mistisizmi etkisi yaratm\u0131\u015ft\u0131r. Hegel\u2019in ahlak felsefesiyle pek i\u015fi olmasa da, Schopenhauer insan davran\u0131\u015flar\u0131 ve etik kurallarla yak\u0131ndan ilgilenmi\u015ftir. Ama ne yaz\u0131k ki felsefesini ya\u015famayan bir filozof olarak g\u00f6\u00e7m\u00fc\u015ft\u00fcr bu d\u00fcnyadan. Ya\u015fl\u0131 bir kad\u0131n\u0131 merdivenlerden yuvarlama hadisesi, tarihteki filozof imaj\u0131na zarar veren yanl\u0131\u015f tutumlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelir. \u0130nsanlara ideal olan ya\u015fam\u0131 \u00f6\u011f\u00fctleyen ama en ba\u015fta kendisi buna uymayan filozoflar\u0131n say\u0131s\u0131 olduk\u00e7a fazlaysa da Schopenhauer gibisi az bulunur. Paradan ve kad\u0131ndan k\u00f6\u015fe bucak ka\u00e7\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6\u011f\u00fctleyen Schopenhauer, hayat\u0131 boyunca bu ikisinin de doyas\u0131ya tad\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Hegel bu anlamda daha tutarl\u0131 bir hayata sahip olmu\u015f, kimli\u011fi ile \u00e7at\u0131\u015fmayan bir hayat ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
\u0130ki huysuz ya\u015fl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Y\u0131ld\u0131zlar\u0131 asla bar\u0131\u015fmam\u0131\u015f iki kibirli, \u00e7ekilmez adam. Hayatlar\u0131 birbirlerini alt etmeye \u00e7al\u0131\u015fmakla ge\u00e7mi\u015f. Bir de bu iki farkl\u0131, ayr\u0131k tipin ayn\u0131 \u00fcniversite k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde bulu\u015ftu\u011funu hayal edersek\u2026 Hegel, Schopenhauer\u2019den sekiz ya\u015f daha b\u00fcy\u00fck. Ama insan olgunluk \u00e7a\u011f\u0131na geldi\u011finde ya\u015f\u0131n ne bir \u00f6nemi ne de bir fark\u0131 kal\u0131yor. Hatta zamanla negatif anlamda etkileyebiliyor. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":717,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[245,218],"tags":[299,528,581,283,300,297,298],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=75"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":718,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/75\/revisions\/718"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/717"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=75"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=75"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.farklarsozlugu.com\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=75"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}