Amerikanın Asi Çocukları: Rock ve Rap

Bir dönemler dinlenen müzik türü, kişinin kimliğini de yansıtmaktaydı. Hangi müzik türüyle aran iyiyse, senin aslında az çok nasıl biri olduğun ve genel düşüncelerinin neler olduğu anlaşılmaktaydı. Günümüzde bu durum biraz farklılaştı. Müzik türlerinin sayılmayacak kadar artması ve ideolojik bağımlılıkların azalması bunun başlıca sebeplerinden. Ama bahsettiğimiz günlerden kalma müzik türleri de evrim geçirerek hala yaşamaya ve insanlar tarafından dinlenilmeye devam ediyor. Kuşkusuz rock ve rap bunların başında geliyor.

Her iki müzik türünün de menşei Amerika. Rock, 1950’lerde, rap ise 1970 yılında ortaya çıkmış. Rock, elektrik blues, folk, caz, klasik müzik gibi kaynaklardan beslenerek ortaya çıkmış. Bir hayli farklı olsa da geçmiş kültürünün izlerini barındırır içinde. Zaten hemen on yıl kadar sonra 1960’lı yıllarda farklı tarzlara ayrılmaya başlamış. Rap ise hiphop türünün bir uzantısı olarak doğmuş. Hiphop haddi zatında bir getto müzik kültürü olduğu ve varoş çevreler tarafından daha çok tercih edildiği için rap de bir yerde varoş çocuklarının oyuncağı olarak kullanılmış.

Rock’ın gelişimi çok hızlı olmuş. Hemen hemen on yıl içinde altın çağını yaşamış. Ve bu kısa süre içerisinde blues rock, folk rock, country rock, raga rock, jazz-rock gibi pek çok alt türevleri ortaya çıkmış. Rap de zaman içerisinde farklı alt dallar oluşturmuş. Fakat hiphop kültürünün istenilen seviyede yaygınlaşmaması nedeniyle rock da olduğu gibi profesyonel ve intizamlı bir ilerleme, gelişim göremiyoruz. Örneğin, ABD’deki kültür hareketlerinden etkilenerek ortaya çıkan psikedelik rock bile kendi içinde melez türlerin doğmasına neden olmuş. Sanatsal öğelere ağırlık veren progresif rock, şovmenliği öne çıkaran glam rock ve yüksek ses, hız ve güce önem veren heavy metal sadece bu alt türün türevlerinden birkaç tanesidir.

Rock ve rap arasındaki farklardan bir tanesi de her ikisinin arka planında bir düşünce taşımalarıdır. Örneğin, blues müzik türünden çok fazla etkilenen rocku anlamak için bir yerde blues felsefesini de bilmek gerekir. Çünkü bluesi yaratan siyahiler, bu müzik tarzıyla beyazlardan gördükleri zulümleri üstü kapalı bir biçimde anlatmaya çalışmışlardır. Bununla beraber blues onlar için bir devrim aracı olmuş ve sistemi eleştirmek hatta değiştirmek adına icra edilen bir sanat faaliyetine dönüşmüştür. Rapin arkasında yatan fikir bu kadar güçlü olmasa da Amerika’nın getto kesimlerindeki çete savaşlarının ıslahı için ortaya çıktığını ve barışı yaymak için faaliyet gösterdiğini göz önünde bulundurursak, onun da belirli bir felsefesinin olduğunu kabul edebiliriz. “Dövüşmek yerine sövüşelim” ya da “biz değil sanatımız savaşsın” gibi bir mottoyla hareket ettiğini düşünürsek, bugün ülkemizdeki diss kültürünün de arkeolojisini yapabiliriz belki.

Rockda kullanılan ekipmanlar ve bu sanatı icra ediş tarzı da rape göre oldukça farklıdır. Müzikal olarak rock, elektro gitar merkezli bir türdür. Genel olarak elektro bas gitar ve davulun da dahil olduğu bir grup tarafından icra edilir. Tipik rock türlerinin sözleri ilk başlarda dörtlük ölçekte yazılmış olsa da sonraki dönemlerde bu değişmiş daha serbest yazım türleri kullanılmaya başlanmıştır. Yine esas itibari ile rock müziğin teması aşktır. Kültür endeksli gelişim göstermesi sebebiyle sosyal, siyasi meseleleri de tema olarak kullandığı görülür. Rapde kullanılan müzikal aletler oldukça çeşitlidir. Müziğin temposuna uygun sözler söylemek asıl amaç olduğu burada müzikten çok metin önemlidir. İşlediği konuların bir önemi yoktur. Aşk, kavga, intikam, hasret, savaş gibi pek çok tema üzerinde icra edilebilir.

Yeri gelmişken ülkemizde Anadolu müziği ile rocku mezceden ve Anadolu Rock türünü dünyaya kazandıran, Barış Manço, Edip Akbayram, Fikret Kızılok, Cem Karaca gibi büyük üstatlara da duyduğumuz minneti dile getirmiş olalım.