Cemaatle Namaz ve Cemaatsiz Namaz

İslam, ibadete en fazla önem veren dinlerden biridir. İbadet pratikleri en fazla olan ve bunları sistematik şekilde müntesiplerinden ifa etmesini isteyen kompleks dinlerin başında gelir. Dışlayıcı bir özelliğe sahip olsa da kendi içinde toplumsal bir yapı arz eder. Müntesiplerinin arasındaki etnik farklılıkları yok sayar. Ve onları tıpkı bir anne-babadan doğan kardeşler olarak görür. Bundan sebep ibadetlerin topluca ve intizamlı şekilde yapılmasına önem verir. Bireysel yapılan ibadetler, topluca yapılan ibadetlere göre çok daha azdır.

Namaz ibadeti bunlardan bir tanesidir. Bireysel olarak yapılabildiği gibi topluca da yapılabilir. Fakat İslam cemaatle birlikte yapılması durumunda 27 kat daha fazla sevap kazandıracağını vaat eder. Bu dünya hayatını öteleyen ve ahiret hayatını merkezileştiren Müslümanlar için büyük bir fırsattır. Şimdi bu vaadin arkasında yatan hikmetleri kısaca inceleyelim. Ve her iki namaz arasındaki farklara değinelim.

İslam’da namaz gündelik olarak beş vakitten oluşur. Nafile namazların dışında Müslümanlar günde beş kere Allah’ın huzurunda namaz ibadetlerini ihya ederler. Bu ibadeti tek başlarına yapabildikleri gibi cemaatle birlikte de yapabilirler. Her ikisi için de yani gerek tek başına gerek cemaatle namaz için zaman ve mekân şartı yoktur. Namaz vakitleri içerisinde herhangi bir yerde icra edilebilir. Tek fark cemaat için -mezheplere göre farklılaşabilir- toplamda üç kişinin hazır bulunmasıdır. Üç kişi bir araya geldikten sonra biri imam olarak ön safa geçer ve diğerlerine namazlarında önderlik eder. Tek kılınan namazda imam yoktur. Cemaatle kılınan namazda her ne kadar mekân şartı olmasa da genellikle camiye gidilir. Hatta İslam cemaat için evinden çıkıp yürüyen kişinin her adıma bir sevap vaat etmiştir. Bir başka rivayette, kişinin cemaate giderek neler kazanacağını bilmesi durumunda sürünerek bile olsa cemaate gideceği söylenir.

Farz namaz öncesi cemaatle kılınırken kamet getirilir. Bu namaza davet içindir. Ama tek başına kılınan namazlarda da kamet getirebilir. Kamet cemaatle namazın usullerinden sayılır. Sünnettir. Ve genelde camilerde kılınan namazlarda icra edilir.

Cemaatle namaz kılmanın niçin ısrarla teşvik edildiğine dair bazı hikmetler de söyleyebiliriz;

• Cemaatle namaz, Müslümanların arasındaki bağları sıkılaştırır. Ve ayrılık çıkmasını engeller.
• İhtiyaç sahibi Müslümanların kolayca tespitini sağlar.
• Muntazam hareket etmelerini, diğer Müslümanları da unutmamalarını sağlar.
• Müslümanları ilgilendiren konularda bilgi sahibi olmayı kolaylaştırır.
• İslam’ın istişare emrini yerine getirmek için fırsatlar sunar.
• Namaz ibadetini sistemli şekilde icra edebilmeyi ve kolayca alışabilmeyi sağlar.
• Namazın daha iyi ifa edilmesini gerçekleştirir.

Özet olarak cemaatle namazın ulvi karşılığı, tek başına namazınkinden çok daha fazladır. Fakat tek başına namaza göre daha zor ve emek isteyen bir şey olduğunu söyleyebiliriz. Cemaatle namaz daha sistematiktir. Faydalıdır. Dinin emirlerini de yerine getirme fırsatı verir. Toplumsal bağları güçlendirir. Müslümanlar arası ilişkileri güçlendirir. Tek başına namaz ise bunlardan pek çoğunu gerçekleştirmek için yetersizdir.