İş Dünyasının Alternatif Yüzleri: Özel Sektör ve Kamu Kurumları

Üniversite hayatı başladığında herkes bir kariyer planlaması yapar. Cevaplanması gereken ilk soru şudur; özel sektör mü yoksa kamu mu? Bu tüm dünya genelinde geçerlidir. Alternatif bir seçenek olarak devlet fonunu kullanan özel sektörlerden bahsedebiliriz. Fakat bunun çok farklı örneklerini görmek pek mümkün değil. Sayıları oldukça az. Ve devletle kurdukları organik bağın dışında çalışma prensipleri genel özel sektör misyonundan farklı sayılmaz. İş hayatına atılmayı hedefleyen herkesin enine boyuna değerlendirdiği bu iki taraf arasındaki farklara kısaca göz atalım.

İlk akla gelen maaş konusu olur genelde. Maaşlar kamuda mı yoksa özel sektörde mi daha iyidir? Bugün hala aralarında ciddi bir fark söz konusudur. Kamu maaşları genel hatlarıyla günümüzde de özel sektöre nazaran çok daha iyi sayılır. Elbette özel sektörde hangi işin yapıldığına göre değişebilecek bir mukayesedir bu.

Sonra mesai meselesini ikinci sırada değerlendirebiliriz. Kamu çalışanlarının mesai bitiminde, işlerinin de bittiği bilinir genellikle. Özel sektörde mesai daha esnektir. İş saatleri dışında da bir iş çıkabilir. Aradaki fark bugün hala devam etmektedir. Kamu mesai saatine riayet ederken, özel sektör bu sınırı dikkate almamakta, iş odaklı çalışmaktadır. Kimi devlet kurumlarında bu durum farklı olabilir. Örneğin belediyeler de iş odaklı çalıştığı için çalışanlarına tam tutarlı bir çalışma saati vadetmeyebilir.

Mesai demişken özel sektör ve kamu arasındaki bir fark da yine buna bağlı olarak ortaya çıkar. Mesai saatlerinin esnemesi yapılan işi, iş olmaktan çıkarıp bir hayat tarzına çevirmeye çalışır. Bu noktada özel sektör işçisinden yaptığı işi tam anlamıyla benimsemesini ister. Fakat kamu bunu dayatmaz. Çalışan o noktaya belirli sınavlardan ve aşamalardan geçerek ulaştığı için, geldiği yeri hak ettiği düşünülür. İdeal seviyede görevlerini yerine getirdikten sonra benimseyip benimsememesi önemli değildir.

İşi benimsemek yerine fedakârlık yapmak da diyebiliriz buna. Gerçi benimsenmeden ya da istenmeden bir şey için fedakârlık nasıl yapılabilir diyebilirsiniz. Cevap olarak; kariyer diyebiliriz. Bunu biraz daha detaylandırmadan önce, özel sektörde işlerin yürümesi için fedakarlığın önemli bir faktör olduğunu belirtelim. Kamu çalışanından bir fedakârlık yapması asla beklenmez. Ama özel sektör çalışanından istenir. Bunun nedeni kamu kurumlarında yükselmenin, arabuluculara, zamana, tecrübeye ve envaı çeşit unsurlara bağlı olması nedeniyle zor, özel sektörde azim ve kararlılığa bağlı olarak daha kolay olmasıyla alakalıdır. Kısacası özel sektördeki fedakârlık kısa sürede yükselmeyi getirebileceği gibi kamuda aynı fedakârlık uzun vadede müspet bir netice vermeyebilir.

Kamu kurumlarındaki rahatlığın insanın mesleki yeteneklerini ve bireysel becerilerini çürüttüğüne dair bir algı vardır. Hangi kurumda görev yapılmasına göre bu değişebilir. Fakat genel anlamda doğru bir hükümdür. Özel sektörde kişinin profesyonelleşmesi, iş tecrübesi kazanması, kendini geliştirmesi daha kolaydır. Bu durumun bir sebebi olarak kamunun kişiye sosyal güvence ve gelecek garantisi sunmasıdır. Kamuda bir sözleşme en az beş yıllık olarak imzalanır. Fakat her özel sektörde bu süre en fazla bir yıldır. Yani sözleşmeyi imzalayan her kim olursa olsun bir sonraki sene nerede çalışacağı daha baştan belirsizdir.