Ruhsal Arınmaya Giden Yollar: Meditasyon ve İbadet

Hayatımızın büyük bölümü günlük ve zorunlu işlerimizi yapmak, sorumluluklarımızı yerine getirmek üzerine kurulu. Bunların dışında kalan zamanlarımızı farklı aktivitelere ayırırız genelde. Spor, sinema, tiyatro, yürüyüş, halı saha maçı, tenis vs gibi faydalı eylemler, deşarj olmanın, sağlıklı yaşamanın ve zinde kalmanın alternatif yollarıdır. Ortak noktaları, fiziksel ve zihinsel fonksiyonlara sahip olmalarıdır. Kimileri bunlara ek olarak ruhsal bir rahatlama bahşeden meditasyon ve yoga gibi eylemleri de eklerler. Dindar kimseler için bunun adı ibadettir. Ama aralarında görmezden gelemeyeceğimiz bazı farklar vardır.

Meditasyon da ibadet de doğuya has dini motiflerdir. Biraz daha detaylı bir ayrım yapacaksak meditasyon uzak doğuda, ibadet ise genel anlamda orta doğuda ortaya çıkmıştır. Her ikisinin de amacı aynıdır. Meditasyon da ibadet de kişinin ruhsal arınması ve kâmil bir seviyeye ulaşmasını hedefler. İbadette, meditasyondan farklı olarak tanrı rızasını kazanmak gibi bir gaye daha vardır.

Meditasyon dini emir içermez. İbadetin ise %90’ı dini emir vasıtasıyla ortaya çıkar. Meditasyon bir dine bağlı kimseler tarafından icra edilmek zorunda değildir. Her ne kadar uzak doğu dinleri tarafından sistemleştirilmiş olsa da dinsel boyutunu zamanla kaybetmiştir. İbadet hem dinler tarafından ortaya çıkarılmıştır hem de dinsel boyutunu hala kaybetmemiştir.

Meditasyon asli itibari ile kişiye odaklanır. Bunun bir neticesi olarak onun dünyadaki saadetini hedef alır. Kişinin mutluluğu ve ruhsal sağlığı meditasyonun en önemli neticesidir. Fakat ibadetin neticesi ahiret mükafatıdır. İbadeti emreden dinlerde tanrı genellikle ebedi bir hediye ile kulları müjdeler. Dolayısıyla ibadet kişinin dünya saadetiyle beraber ahiret saadetini de gerçekleştirir.

Meditasyon, bir sisteme tabi değildir. Her dinin, her bireyin ve her meditasyon merkezinin farklı bir tür meditasyon anlayışı olabilir. Uyku meditasyonu, uyanma meditasyonu, yürüme meditasyonu, yeme meditasyonu gibi envaı çeşit farklı meditasyondan bahsedebiliriz. Genel geçer kuralları yoktur kısacası. Zamandan bağımsızdır. Mekân önemsizdir. Fakat ibadette o ibadeti emreden dinin çizdiği sınırlar nettir. Belirli bir zaman ve mekân ister. Belirli eylemler, dualar, sureler ister.

Buna bağlı olarak meditasyonun bir mantığının olmadığını iddia edebiliriz. Ruhsal arınma hedefine maksut olan ve bizatihi bunu gerçekleştirebilen her eylem meditasyon sayılabilir. İbadet için aynı şey söz konusu değildir. Fakat ibadetin içsel tutarlığı ve koyduğu şartlar onun sürekli ve belirli şartlar çerçevesinde daima yapılmasını gerektirdiği için oluşturduğu fiziksel alışkanlık onu bilinçsel düzeyden kopararak basit bir kültürfizik eylemine dönüştürebilir. Meditasyonun mistifikatif bir tarafı vardır. İbadete göre çok daha ruh odaklı olduğu ve en büyük gayesi de bu ruhsal arınma olduğu için ibadetin sunduğu mistik deneyimin çok ötesinde bir deneyim sunar.