Nietzsche mi? Freud mu?

Modern dönemin en fazla ses getiren iki ismidir; Nietzsche ve Freud. Farklı alanlarda düşünür ve yazarlar. Fakat öğretilerinin, önceki dönemlere nazaran es geçilmeyecek seviyede farklı oluşu, ikisinin de hafızalarımıza kazınmasını sağlar.

Nietzsche, Kant’tan sonra felsefede yeni bir çağın öncüsü olmuş. Sistemsiz düşünerek de felsefe yapılabileceğini göstermiş. Kitapları da aynı şekilde sistemsiz bir düşüncenin örnekleri oldukları için genel felsefi yapıtlara nazaran farklılık arz eder. Dağınık yazar. Daha doğrusu kitapları notlarının toplamıdır. Uzun yürüyüşlerin ardından düşündüklerini küçük not defterlerine kaydeder, sonra onları birleştirerek kitaplaştırır. Büyük filozofun en büyük hedefi köhnemiş Hristiyan ahlakıdır. Freud’un da uğraşlarından biridir bu. Fakat Nietzsche’nin farkı adeta düşmanca saldırması ve bu köle ahlakını yeryüzünden silmeye çalışmasındadır. Üstün İnsan teorisi, iyi ve kötüye dair fikirleri, hayata bakış açısı çandala ahlakı olarak tanımladığı bu yaşam tarzının tam zıddıdır. Zerdüşt karakteri de aynı şekilde. Yeri gelmişken Nietzsche’nin Zerdüşt’ü, tarihsel Zerdüşt’e göre oldukça farklıdır. Hatta tam tersidir. İyi ve kötü ayrımını ortaya çıkaran Zerdüşt olduğu için yine bu ayrımı onun ortadan kaldırması gerektiğine inanır. Eserinde de münzevi dervişine bu adı verir. Üslubu ve fikirleri arasında da ciddi bir ilişki vardır. Okuyucusunu yaralamak istediği için yazar. Öldürmek için. Merhametsizdir. Onun için savaş, yazmaktır. Ve hakikat ışığını taşımayan her fikir ölmeye mahkumdur.

Freud, psikolojideki devrimin öncü ismidir. Modern dönemin önde gelen dehalarından biridir. Psikanaliz’in temellerini atmış, psikolojinin tıptan ayrı bir bölüm olarak bilim sahasında yer almasında etkili olmuştur. Hipnoza farklı bir form kazandırmış, hocası Bruer’dan aldığı baca temizleme metodu ile hastalarını geçmişleriyle barıştırarak iyileştirdiği yeni bir yöntem geliştirmiştir. Libido, bilinç altı, id gibi terimler onun ürünüdür. Üretken bir yazardır. Tıpkı Nietzsche gibi dağınık yazar. Tabu ve Totem haricinde akademik forma sahip kitapları azdır. Her eserinde bir konuyu ele alır. Ve yazarken düşünür. Fikirlerinde Nietzsche etkisi gözle görülür şekilde açıktır. Karamsar hayat felsefesi Nietzsche’nin melankolik tavrından farksızdır. Dine düşman bir duruş sergiler. Teolojide Nietzsche’den en temel farkı tüm dinlere muhalif olması ve genel konuşmasıdır. Zaman içerisinde Freud da tıpkı Nietzsche gibi farklı yorumlara tabi tutuldu. Psikanaliz kendi içinde alt disiplinlere ayrıldı. Gelişti. İki düşünürün de ortak kaderi; çok büyük kitlelere ulaşmaları ve herkesin ürettikleri fikirleri kendilerine göre yontup, biçmeleri olsa gerek.